تاریخ انتشار:98/7/30 - 12:05
شماره مطلب:1398730
 جنبش علمی در کشور ایران عزیز

توطئه فراموشی داشته ها و بالا بردن خشم بر نداشته ها

به گزارش روابط عمومي مركز بسيج فرهنگيان بحث هفته قبل حلقه هاي صالحين، پايگاه بسيج فرهنگيان شهيد رجايي پيرامون جنبش علمي دركشورايران بود كه متن آن به شرح زير است:

 ((سابقه زیر بناهای نخبه انکاری- نخبه گریزی- نحبه کشی درایران عزیز))

میرزاتقی‌خان امیرکبیر، چهره تابناک تاریخ معاصر ایران و هشدار دهنده، در دورانی حساس زمام امور کشور را به دست گرفت؛ دورانی که سرآغاز شطیتنت های استعماری در ایران بود و درایت و زیرکی مردی وطن‌دوست مانند او، می‌توانست ایرانیان را به سلامت از آن پیچ تاریخی عقب ماندگی و وامانگی بگذراند و مسیر اعتلای و اقتدار ایران را هموار کند؛ اما دریغ که دنیا پرستی ها، حسادت‌ها، زیاده‌خواهی‌ها و تنگ‌ چشمی‌ها، اجازه نداد که فرزند برومند و نیرومند این سرزمین راهی را که آغاز کرده بود، به انجام برساند. شهادت مظلومانه امیرکبیر در حمام فین کاشان، یکی از اندوهناک‌ترین و سیاه‌ترین اوراق تاریخ معاصر ایران را تشکیل می‌دهد که هنوز بر پیشانی تفکر غربگرا و شیفته آمریکا خود نمایی می کند.

((رابطه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش با سند امور نخبگان))

1- چرا رهبری بر امور نخبگان کشور اصرار و ابرام دارند.؟

«« هر جوان نخبه پاره‌ی تن ایران عزیز ما است و برای رفع مشکلات نخبگان باید سند راهبردی امور نخبگان را کاملاً جدی اجرا و پیگیری کرد»»

2- چرا رهبری حربه دشمنان داخلی و خارجی را یأس و ناامیدی معرفی می کنند.؟

  توصیه‌ی حضرت رهبری به جوانان نخبه: ««مأیوس نشدن از القائات منفی جریانی بددل که جنبش علمی کشور را انکار میکند»

3-آیا نگارش سند راهبردی امور نخبگان باید از آموزش و پرورش آغاز شود.؟

«اجرا و تحقق جدی سند راهبردی امور نخبگان»

رهبر انقلاب اسلامی سپس به بیان چند نکته خطاب به نخبگان جوان پرداختند اولین نکته‌ی مورد تأکید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بود. ایشان اجرای کامل این سند را موجب رفع بسیاری از مشکلات در زمینه‌ی پیشرفت علمی، تجاری‌سازی محصولات علمی و فناوری و حل سایر مشکلات بخش علمی خواندند و گفتند: بنیاد نخبگان موظف است به این سند بپردازد و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز باید با به‌روزرسانی این سند، تحقق آن را مطالبه و دنبال کند. ایشان افزودند: یک جریان بددل و بدخواه که متأسفانه در داخل دانشگاه‌ها نیز حضور دارد، اصل جهش علمی کشور را که یک واقعیت عیان است، انکار و تلاش میکند با القای اینکه هیچ اتفاق علمی مهمی رخ نداده است، مردم را دچار تردید و نخبگان را ناامید کند؛ اما شما در مقابل این جریان هرگز مأیوس نشوید.  رهبر انقلاب اسلامی، یکی دیگر از کارهای زشت این جریان بددل را دلالی و انتقال نخبگان مستعد به خارج از کشور دانستند و گفتند: جوان نخبه به ایران تعلق دارد و پاره‌ی تن کشور است، اما آنها به‌دنبال دلسرد کردن و یا فریفتن او با وعده‌های پولی یا غیر پولی و موهوم هستند که مسئولان وزارتخانه‌های بهداشت و علوم موظفند از دانشگاه‌ها در مقابل این جریان مراقبت کنند.

4- آیا فرآیند خیانت انتقال نخبگان مستعد به خارج کشور از آموزش و پرورش کلید نمی خورد.؟

{{ مفهوم نهضت علمي و جنبش نرم افزاري كه از مسايل راهبردي نظام اسلامي است، چيست و چه ابعاد و حدود و ثغوري را شامل مي شود؟}}

سالها پيش وقتي اولين بار مقام معظم رهبري بحث جنبش نرم افزاري و نهضت توليد علم را در كشور مطرح فرمودند برخي گمان كردند كه اين تلاش علمي و توليد علم فقط بايد در حوزه علوم انساني باشد بعضي ديگر آن را فقط در حوزه مسائل صنعتي و فني تسري دادند. عده اي ديگر فراتر از اين دو مقوله اصل توليد علم و نوآوري در اين عرصه را انكار كرده و سخنان يأس آفرين و نااميدكننده مي زدند كه مگر ما مي توانيم در اين زمينه حرف اول را بزنيم؟

پاسخ:
سالها پيش وقتي اولين بار مقام معظم رهبري بحث جنبش نرم افزاري و نهضت توليد علم را در كشور مطرح فرمودند برخي گمان كردند كه اين تلاش علمي و توليد علم فقط بايد در حوزه علوم انساني باشد بعضي ديگر آن را فقط در حوزه مسائل صنعتي و فني تسري دادند. عده اي ديگر فراتر از اين دو مقوله اصل توليد علم و نوآوري در اين عرصه را انكار كرده و سخنان يأس آفرين و نااميدكننده مي زدند كه مگر ما مي توانيم در اين زمينه حرف اول را بزنيم؟ بنابراين مناسب است با توجه به پيشرفتهاي علمي كه اين روزها شاهد آن هستيم بار ديگر رهنمودهاي مقام معظم رهبري را بازخواني نموده تا اين حركت مبارك انشاءالله شتاب بيشتري به خود بگيرد  .معظم له درباره مفهوم جنبش نرم افزاري و توليد علم مي فرمايند: «چند سال پيش، اول بار در دانشگاه اميركبير، مسأله جنبش نرم افزاري را مطرح كردم و آن يعني اينكه در زمينه علم، توليد علم و شكستن مرزهاي علم، يك جنبش و يك حركت عظيم به وجود بيايد... جنبش نرم افزاري، يعني در معرفت علم ننشينيد دست خود را دراز كنيد تا ديگران بكارند و ميوه چيني كنند و هر مقدار از ميوه را كه لازم نداشتند، بياورند در دست شما بگذارند. برو بكار، برو آبياري كن، بر روي بنايي كه ديگران ساخته اند، بنا بساز، اين هدف ما بود. عده اي مي گفتند ما نمي فهميم! الان هم از گوشه و كنار شنيده ام كه عده اي سخنان يأس آفرين مي زنند: مگر ما مي توانيم؟ بله، مي توانيم. ما در ميدان هاي گوناگون و در فضاي معرفت علمي امروز دنيا مي توانيم كارهايي بكنيم كه هنوز در دنيا نو باشد، اين در همه زمينه ها كاملاً امكان پذير است.(1) آري مقام معظم رهبري براي ملتي كه داعيه تمدن سازي دارد، شايسته نمي بينند كه تنها تغذيه كننده توليدات علمي ديگران باشد، بلكه زيبنده چنين كشوري اين است كه ضمن اينكه از دست آوردهاي علمي ديگران استفاده مي كند، خود نيز به خلاقيت، نوآوري و توليدات علمي جديد همت گمارد و راهبرد نهضت علمي و جنبش نرم افزاري را وجهه همت خود در تمامي عرصه ها قرار دهد. مقام معظم رهبري در تبيين اين مطلب مي فرمايند: «امروز همه همت ما اين است كه نه فقط علم، بلكه فرآورده هاي علمي و تكنولوژي و خرده تكنولوژي را از آنها ياد بگيريم و از آنها تقليد كنيم؛ اين كاري نيست كه يك ملت بايد به آن همت بگمارد. البته اين كارها بايد بشود و چاره اي نيست. وقتي انسان چيزي را ندارد، آن را از كسي كه دارد، مي گيرد. وقتي ساخت آن را بلد نيست از كسي كه بلد است ياد مي گيرد. در اين شكي نيست، اما بايد راه نو و فكر نو و بن بست شكني را وجهه همت خود قرار دهد.(2) بنابراين حركت عظيم انقلاب اسلامي كه منادي نظام سازي، دولت سازي و تمدن سازي با مباني، اصول و ارزشهاي جديد است كه نه با غرب و نه با شرق همخواني دارد، شايسته است كه مقلد نباشد و بتواند در حوزه هاي مختلف و ابعاد گوناگوني كه براي اداره يك جامعه و يك كشور به نحو علمي لازم است به نوآوري و نوانديشي بپردازد. معظم له در اين زمينه نيز مي فرمايد: «وقتي از علم صحبت مي شود، ممكن است در درجه اول علوم مربوط به مسايل صنعتي و فني به نظر بيايد... اما من به طور كلي و مطلق اين را عرض مي كنم، علوم انساني، علوم اجتماعي، علوم سياسي، علوم اقتصادي و مسائل گوناگوني كه براي اداره يك جامعه و يك كشور به صورت علمي لازم است، به نوآوري و نوانديشي- يعني اجتهاد- احتياج دارد.(3) پرواضح است كه ابعاد جنبش نرم افزاري از اين منظر هيچ گونه محدوديتي ندارد و توليد علم به تمامي عرصه هاي اداره يك كشور مربوط مي شود.

پي نوشت ها 1- سخنان مقام معظم رهبري، مورخ 1383.10. 2- سخنان مقام معظم رهبري، مورخ 1381.7.3  3- سخنان مقام معظم رهبري، مورخ 1379.12.9

چیستی جنبش نرم افزاری:

این اصطلاح از دو کلید واژه مهم «جنبش» و «نرم افزاری» تشکیل شده است. اصطلاح جنبش و نهضت ـ به معنای یک نوع حرکت فزاینده ـ در جایی گفته می شود که آن جامعه گرفتار رکود، سکون و ثبات باشد. مقام معظم رهبری در تبیین این معنا، یک سری واژه های تبیینی دیگر ـ مانند پاسخ به سؤالات، تولید اندیشه، نظریه پردازی و مانند اینها ـ ذکر کرده است. اصطلاح نرم افزاری، به محتوای علوم و آن چیزی که به تولید اندیشه و نظریه پردازی مربوط می شود، اشاره دارد. این جنبش نرم افزاری صرفاً به معنای آموزشی، تدریس و تعلیم و تعلم نیست. زیرا این فرایند قرن ها در جوامع و کشور خودمان هم وجود داشته است. جنبش نرم افزاری یک حرکت علمی اجتماعی است که دو رکن «روحیه علمی» و «نظام سیستماتیک» را به فرآیند تعلیم و تعلّم ما تزریق می کند. روحیه علمی، آن روحیه ای است که همراه با ارادة فهمیدن، گشودن باب نقد عالمانه، منطقی و نوآوری است. نوآوری بدین معنا نیست که حتماً یک پایه و نظام معرفتی جدید ارائه شود و به تمام میراث گذشته، پشت پا بزنند. یک مرتبة نوآوری، پاسخ به سؤالات و شبهات جدیدی است که در جامعه وجود دارد برای مثال کار فقهای ما در حوزه ها، نوآوری است؛ چون در برابر پرسش ها، به پاسخ های جدیدی می پردازند

اما نظام سیستماتیک دارای عناصر ذیل است:

۱. تبیین و کشف مباحث زیرساختی و بنیادین علوم: هر ادعایی که مطرح می شود، یک سری پیش فرض های معرفت شناختی، هستی شناختی و جهان شناختی دارد که به عنوان مباحث زیرساختی و بنیادین همه علوم به شمار می آید.

۲. نیاز شناسی فکری و نظری: با توجه به اینکه ما انسانیم و در جهانی متغیر زندگی می کنیم، «تغییر» جزء لاینفک حیات فردی و اجتماعی ما است. از طرف دیگر دین نیز یک سری متغیراتی دارد. بر این اساس باید نیازهای متغیری که روز به روز به وجود می آید شناخته و آنها را کشف کنیم.

۳. بازپژوهی و بازپیرایی ذخایر علمی: وقتی به نیاز جدیدی برخورد می کنیم، نباید خودمان را از هویت علمی و فرهنگی گذشته مان جدا کنیم و به پاسخ بپردازیم، بلکه باید میراث گذشته را هم شناسایی کنیم.

۴. مطالعه تطبیقی بین اندیشة برگزیده و سایر اندیشه ها باید به مکاتب و نظریاتی که در کنارمان وجود دارد، توجه و اشتراکات و تمایزات را بررسی کنیم. مطالعه تطبیقی باعث رشد و بالندگی در اندیشه ما می شود. بعد از اینکه این فرایند را طی کردیم، به تمدن سازی و فرهنگ سازی می رسیم؛ یعنی، اگر بتوانیم جنبش نرم افزاری را بارور کرده و روحیة علمی را فزونی بخشیم، فرهنگ سازی کرده ایم. بعد از این مرحله، تمدن سازی تحقق پیدا می کند و در موضوعاتی نظیر تکنولوژی و صنعت، معماری و هنر و... ظهور می یابد.

 ((چرایی جنبش نرم افزاری((:
یکی از ویژگی های مهم جنبش، «همگانی» بودن آن است مفهوم جنبش، حرکت فزایندة همگانی است. پس اولاً حرکت است نه رکود و سکون و یک حرکت رو به رشد و تزاید است، نه یک حرکت آرام. از طرفی همگانی است؛ یعنی، جنبة عمومی دارد و شخصی و فردی نیست. با تحولات عمیقی در رشته های کلام، فلسفه، تاریخ، تفسیر، اقتصاد، روان شناسی و جامعه شناسی و... و صاحب نظران و فرهیختگان رخ داده و پیشرفت های خیلی خوبی حاصل شده است و همه اینها بعد از انقلاب اسلامی بوده است. مسلماً همة اینها نوآوری و نظریه پردازی است؛ اما جنبش نبوده است؛ بلکه حرکت های آرام و یا حرکت هایی شخصی و فردی است. و در مجموع جامعه، مجامع دانشگاهی و حوزوی ما دچار رکود است. ر.ک: تحلیل زیر ساخت های نظری جنبش نرم افزاری، گفت وگو با حجت الاسلام و المسلمین، دکتر عبدالحسین خسروپناه، روزنامه سیاست روز، ۱۳۸۲/۵/۱۳، ص ۶ و ۷ افزون بر این آنچه که در شکل گیری و اهمیت جنبش نرم افزاری بسیار مؤثر است، مواجهه ما با دنیای جدید، پیچیده شدن مناسبات اجتماعی و نوع تحولاتی است که در داخل جهان اسلام رخ داده و که نیازمندی ها و بایسته های جدیدی را مطرح کرده است.

((به طور کلی دو ویژگی مشخص، دوران جدید را از گذشته متمایز کرده است((

ویژگی اول این است که در این دوران تاریخی، اسلام با رقیبان جدی ای در حوزه اندیشه و نظر مواجه بوده است و اندیشه ها و دیدگاه های گوناگونی مطرح شده که در گذشته وجود نداشته است. حضور این رقیبان جدید، برای حوزه های علمیه و اندیشمندان دینی، نیازهایی را مطرح کرده که باید پاسخ داده شود.
ویژگی دوم، نیاز به حضور دین در صحنة عمل اجتماعی است. در گذشته به دلایل و بهانه های مختلف، نفوذ و حاکمیت دین را بر نهادهای اجتماعی و حکومت ها کاسته یا به طور کلی قطع نموده و قلمرو دین را تنها در سطح اخلاق و اعتقادات فردی منحصر کردند. اما با ظهور انقلاب اسلامی در ایران و به دلایل مختلف ـ چون وضعیت خاص جهان اسلام و احساس ضرورت همبستگی ملت های مسلمان و پیچیده شدن مناسبات اجتماعی ـ گسترة نفوذ حکومت از حوزه اقتدار سیاسی فراتر رفت و به همة جنبه های حیات انسان نفوذ پیدا کرد.

آنچه امروز به عنوان تولید اندیشه دینی یا تولید علم دینی مطرح است، در واقع به دو نیاز بر می گردد:
۱. بازاندیشی در میراث اسلامی و تنقیح افکار و معارف دینی از امور زاید و...

۲. طراحی و مهندسی نظامهای اجتماعی بر اساس فرهنگ و آرمان های دینی. ساختار تولید علم و توسعه علوم دینی، گفت و گو با امینی و سبحانی، نشریه پژوهش و حوزه ش ۱۲ به عبارت دیگر، اسلام مدعی جامعیت و کمال است و حضور اجتماعی دارد؛ پس باید برای مناسبات اجتماعی، ارتباطات فرهنگی و پرسش ها و مکاتب نوین پاسخی داشته باشد. اگر بخواهیم اسلام را در دنیای امروز نشان بدهیم، چاره ای نداریم جز اینکه تولید اندیشه و نوآوری داشته باشیم و این با نقد، مناظره، گفت و گو و جنبش نرم افزاری فراهم می شود.

((سه راه های تحقق جنبش نرم افزاری))

  • چگونه صاحبان قدرت و ثروت در انگیزه سازی نخبگان می توانند سهیم باشند.؟  -
  • چرا صاحبان قدرت نخبگان را مزاحم راه خود وجدان می کنند.؟  -

برای رسیدن به تولید فکر و اندیشه دینی، به دو دسته نیازها باید توجه جدی کرد:

۱- ظرفیت ها و امکانات درونی (درون حوزه پژوهش و آموزش و درون حوزه و دانشگاه)
۲- شرایط بیرونی. در بخش اول، مسئولیت اصلی به عهده مدیران عالی مجموعه های علمی و دینی است. اینها باید حمایت کنند تا مدیریت های سالم و کارآمد، هدف دار در حوزه آموزش و پژوهش شکل بگیرد. بر اساس بخش دوم اگر همه ظرفیت ها ایجاد شود، باز هم برای تولید فکر کافی نیست. ممکن است رشته های تخصصی ایجاد و استعدادهای برتر جذب شود و... اما فضای لازم و نظام ارزشی مناسب برای نخبگان و تولید گران فکر و دانش موجود نباشد و یک نخبه احساس کند که طرح بحثی جدید در فقه، تفسیر، کلام و... همیشه با انگشت اتهام و تردید مواجه می شود. طبیعی است در این صورت، ظرفیت بسیاری از نخبگان متوجه تولید فکر نخواهد شد. صاحبان قدرت در حوزه علم و تفکر، چیزی را می پسندند که به قدرت آنها بیفزاید (یا حداقل قدرت آنها را تهدید نکند). حال آنکه یک نخبة فکری اولین دغدغه اش این است که معضل موجود را حل کند و به اصلاح و بهبود شرایط بپردازد. صاحبان ثروت هم در این زمینه نقش ایفا می کنند. وقتی امکانات و بودجه های پژوهشی گاهی در اختیار افرادی است که شرایط علم و دانش را ندارند و حداقل صاحبان علم و اندیشه نیستند، طبیعی است که توزیع ثروت در نهادهای فرهنگی و در بین عناصر فرهنگی، به گونه ای خواهد بود که انگیزه های نخبگان را دچار اختلال می کند.

نکته ی دیگر این است که درباره ی بحث تولید علم و مسأله ی جنبش نرم افزاری - که ما مطرح کردیم - مراکز تحقیقی جواب دادند، دانشگاه ها هم در سطوح محققین و اساتید جواب دادند و از این جهت بنده حقیقتاً خشنودم؛ منتها در سطح دانشجویان و جوانان این معنا جدی گرفته نشده و تحقق پیدا نکرده؛ در حالی که از استعداد جوان و نیروی جوان، خیلی باید استفاده کرد. این کار، کار اساتید است. بخصوص دانشجویان دوره های تکمیلی، اگر بوسیله ی استاد راهنمایی بشوند، می توانند حقیقتاً در نوآوری علمی، همان اساتید خودشان را در مواردی پشت سر بگذارند. گاهی استاد، شاگردی را راهنمایی می کند و دست گیریِ علمی می کند و آن شاگرد با دست گیریِ استاد، از خود استاد جلوتر می رود؛ از این قبیل موارد زیاد اتفاق افتاده است. این را بایستی تحقق بخشید.

بیانات در دیدار استادان دانشگاههای استان خراسان در دانشگاه فردوسی مشهد (۱۳۸۶/۰۲/۲۵(

چند سال پیش، اول بار در دانشگاه امیرکبیر مسأله ی جنبش نرم افزاری را مطرح کردم. جنبش نرم افزاری، یعنی در زمینه ی علم، تولید علم و شکستن مرزهای علم، یک جنبش و یک حرکت عظیم به وجود بیاید. از این پیشنهاد استقبال شد و من امروز می بینم که در سخنان اساتید و مسؤولان دانشگاه ها روی این نکته تکیه می شود. البته تا مدتی بعضی ها می گفتند ما نمی دانیم اصلاً معنای این حرف چیست! عده یی هم شبهه می کردند که علم مگر تولیدکردنی است! البته بحث لغوی می کردند و می گفتند چرا گفته اید تولید علم! شما هرچه می خواهید اسمش را بگذارید؛ مقصود که معلوم است. جنبش نرم افزاری، یعنی در معرفت علمی ننشینید دست خود را دراز کنید تا دیگران بکارند و میوه چینی کنند و هر مقدار از میوه را که لازم نداشتند، بیاورند در دست شما بگذارند. برو بکار، برو آبیاری کن، برو روی بنایی که دیگران ساخته اند، بنا بساز؛ این هدف ما بود. عده یی می گفتند ما نمی فهمیم! الان هم از گوشه و کنار شنیده ام که عده یی سخنان یأس آفرین می زنند: مگر ما می توانیم؟ بله، می توانیم. ما در میدانهای گوناگون و در فضای معرفت علمی امروز دنیا می توانیم کارهایی بکنیم که هنوز در دنیا نو باشد؛ این در همه ی زمینه ها کاملاً امکان پذیر است.

بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار وزیر علوم و رؤسای دانشگاه ها (۱۳۸۳/۱۰/۱۷(

بنده وقتی جنبش نرم افزاری یا تولید علم را - که معنایش خارج شدن علم از حالت تقلیدی و ترجمه ای است - مطرح کردم، مسأله به این صورت زنده نبود. الان هرجا که به محیطهای دانشجویی و دانشگاهی می روم، می بینم استاد، دانشجو، محقّق و پژوهشگر از جنبش نرم افزاری حرف می زند. این خوب است. وقتی در یک مجموعه باور به وجود آمد، این باور پشتوانه حرکتِ ماندگار و پایدار خواهد بود. ما این را می خواهیم. من می گویم در این قضیه شما باید جدّی باشید؛ نباید مسائل کشور و آینده را به بازیچه گرفت.
یکی از کارهای بسیار مهمّی که مورد اشاره بعضی از دوستان هم بود، این است که شما می توانید در سه زمینه علم، عدالتخواهی و آزاداندیشی کار تئوریک کنید. این کار تئوریک را می توانید در زمینه جنبش تولید علم یا در زمینه عدالتخواهی انجام دهید. مثلاً در زمینه عدالتخواهی، می توانید قانون اساسی را مطالعه کنید و ببینید اگر ما بخواهیم عدالت اجتماعی را با همان مفهوم متعارفی که همه می فهمیم، تحقّق ببخشیم، باید از کدام دستگاهها چه توقّعهایی داشته باشیم.

بیانات معظم له در دیدار جمعی از اعضای تشکّلها، کانونها، هیأتهای مذهبی و شماری از نخبگان دانشجویی )۱۳۸۲/۰۸/۱۵ (

من دو سه سال پیش در یک اجتماع دانشجویی در یکی از دانشگاهها گفتم: امروز ما به جنبش نرم افزاری احتیاج داریم. یک جنبش و یک حرکت و یک تلاش عمومی لازم است. این تلاش عمومی، فقط وابسته به مدیریّتها نیست. شما ناگهان با خودتان فکر نکنید که مدیریّتها نمی کنند، پس چطور می شود؛ همه اش مربوط به مدیریّتها نیست. خواست و اراده شما - یکی از شما بچه های عزیز گفتید عشق؛ بله، عشق - عاشقانه کار کردن و با عشق دنبال علم و تحقیق رفتن و خواستن، اینها نقش دارد. این قلّه های علمی ای که شما در دنیا مشاهده می کنید، همیشه با رفاه همراه نبوده است. البته علم با خودش رفاه و سیادت سیاسی و برتری نظامی می آورد؛ در همه بخشهای اقتصادی و سیاسی نفوذ کلمه ایجاد می کند؛ پول یک کشور را تقویت می کند و اقتصاد یک کشور را رونق می دهد. اینها همه هنرهای علم است؛ اما وقتی خود علم می خواهد به وجود آید، لزوماً در بستری از رفاه و راحتی و لذّت و چرب و شیرینهای دنیا به وجود نمی آید.
یکی از دوستان اسم ژاپن را آوردند. می دانید ژاپن در چه شرایطی به دنبال علم رفت و دانشمندان و صنعتگران ژاپنی در چه شرایط سختی کار کردند؟ امروز ژاپن در دنیا در قلّه علمی قرار دارد. الان خیلی از کارهایی که شما می بینید امریکا در این منطقه می کند - مسأله عراق و امثال آن - و ظاهر صددرصد سیاسی دارد، باطنش در جهت رقابت با امثال ژاپن و چین است که مثل یک غول جلو می آیند؛ یعنی در واقع، دعوا، دعوای اصولی و بنیانی است؛ منتها میدانهای دعوا، به اقتضای زمان تغییر پیدا می کند. حضور در یک منطقه نفت خیز و تصرّف نفت یک کشور غنی نفتی - که عراق باشد - و سررشته داری امور نفت در آینده، که در صنعت دنیا خیلی مؤثّر است، چیزهایی است که می تواند به دست آوردن ثروت را به دنبال داشته باشد. امریکاییها همیشه از جنگ برای به دست آوردن پول استفاده کرده اند. همیشه جنگ و حالت جنگی در دنیا برای آنها پول آور و پولساز بوده است؛ برای این که بتوانند عقب ماندگیهای علمی نسبی خود را در مقابل رقبای بالقوّه و تازه نفس جبران کنند!
وقتی بنا باشد علم در جامعه رشد پیدا کند، البته مسؤولان باید امکانات را فراهم کنند. حرفی که من می زنم، به شما می گویم؛ من به آقای دکتر «معین» و دوستان دولت و وزارت، چیز دیگری می گویم؛ به آنها می گویم باید کمک کنند؛ بارها هم صحبت کرده ایم. اما به شما عزیزان خودم که مثل فرزندان من هستید، عرض می کنم: دنبال تولید علم، ژرف بینی و ژرف یابی در علم باشید. حال که هوش و استعداد و آمادگی ذهنی دارید، همّت را به این کار بگمارید. به این که چارچوبهای عادّی را یاد بگیرید، یا در فلان چیز - به قول شما - نمره بیاورید، فکر نکنید؛ به علم فکر کنید. البته این، فرهنگ حمایت از علم و پژوهش و کارهای مدیریّتی را لازم دارد. اما عامل دیگری که ممکن است حتّی بر عوامل قبلی غلبه کند، میل و علاقه و اراده و خواست شماست. همّت کنید کشور را از لحاظ علمی بسازید.

مخاطب من، جمع معدود شما نیست. نخبگانی در ردیف شما در کشور هستند که یا قبل از شما بوده اند و یا بعد از شما خواهند آمد. نخبگان علمی در هر رشته ای که هستند، باید برای تقویت و تولید علم در داخل تلاش کنند. این کشور بحمدالله از این امکانات برخوردار است. امروز به برکت انقلاب، راه اندیشیدن باز شده است؛ اما یک روز بود که اصلاً چنین اجازه ای داده نمی شد. شما ببینید قبل از انقلاب، در همین محیط دانشگاهی کشور، اصلاً این فکر راه نداشت که یک ایرانی ممکن است بتواند در ساختن علمی کشور خود، با استقلال حرکت کند. بعضی از شما دوستان گفتید و درست هم گفتید که برنامه های علمی و تحصیلی و آموزشی در کشور ما چیزی بود که دیگران برای کشوری که باید همیشه از آن استفاده کنند و آن را استثمار نمایند، طرّاحی کرده بودند و همان عمل می شد. فرهنگی هم در کنارش وجود داشت؛ فرهنگ وابستگی علمی و عملی به غرب و بزرگ انگاشتن غرب؛ به طوری که اصلاً نمی شود به سایه او رسید؛ چه برسد که به خود او رسید و اصلاً او را عقب گذاشت. انقلاب آمد اینها را به هم زد. بیانات معظم له در دیدار برگزیدگان المپیادهای جهانی و کشوری و افراد ممتاز آزمونهای سراسری 80 و 81 (۱۳۸۱/۰۷/۰۳ (

دانشگاه باید بتواند یک جنبش نرم افزاری همه جانبه و عمیق در اختیار این کشور و این ملت بگذارد تا کسانی که اهل کار و تلاش هستند، با پیشنهادها و با قالبها و نوآوریهای علمی خودی بتوانند بنای حقیقی یک جامعه آباد و عادلانه مبتنی بر تفکرات و ارزشهای اسلامی را بالا ببرند. امروز کشور ما از دانشگاه این را می خواهد. دانشگاه را مشغول چه کاری کنند که دانشجو و استاد را از این راه باز بدارند؟ یقین بدانید یکی از چیزهایی که امروز مورد توجّه سرویسهای اطّلاعاتی است، این نکته است که ببینند چگونه می توانند دانشجوی بیدار و دانشگاه آگاه ایرانی را از آن راهی که می تواند به اعتلای کشور بینجامد، منصرف کنند و مانعش بشوند.

بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع دانشجویان و اساتید دانشگاه صنعتی امیر کبیر (۱۳۷۹/۱۲/۰۹)

 

 

 

افزودن نظر جدید

کد امنیتی
کد امنیتی برای جلوگیری از ارسال اسپم می باشد.
Image CAPTCHA
لطفا کاراکترهای تصویر را در کادر بالا وارد نمایید.

پیوندهای تصویری