تاریخ انتشار:97/11/9 - 09:41
شماره مطلب:1397119
به مناسبت ايام فاطميه سلام الله عليها

مروري برسيره فاطمي درسندتحول بنيادين آموزش وپرورش

بسم الله الرحمن الرحیم

((پيامبر صلى ‏الله ‏عليه‏ و ‏آله«فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّی ‏فَمَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِی»؛ فاطمه پاره تن من است و هرکس او را بیازارد گویی مرا آزرده است.» 

 

یکی از افتخارات آموزش‌ و پرورش تدوین سند تحول بنیادی است که برای نخستین بار در صفحه 9، بند یک و در بخش بیانیه ‌ارزش‌های این سند، سیره حضرت زهرا(س) آورده شده است.

۱ـ آموزه‌های قرآن کریم، نقش معنوی، اسوه‌ای، هدایتی و تربیتی پیامبر اکرم (ص) و حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله علیها) و ائمه معصومین (علیهم‌السلام) به ویژه امام زمان (عج) و ولایت‌مداری در تمام ساحت‌ها برای تحقق جامعه عدل جهانی (جامعه مهدوی) صفحه 9- سند تحول-

1- ((ساحت علم غیر اکتسابی))

اثبات علم لدنی حضرت زهرا سلام الله علیها بر اساس آیات قرآنی :

مهم ترین دلیل برای اثبات علم لدنی حضرت زهرا سلام الله علیها و هم جنس بودن علم ایشان با علم پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمة معصومین علیهم السلام، استفاده از آیة تطهیر (احزاب، 33) و آیة 79 از سورة واقعه است. بنابر اتفاق و اجماع اهل سنت و شیعه روشن است که مصادیق مورد نظر در آیة تطهیر، عبارتند از پنج تن آل عبا که حضرت فاطمه سلام الله علیها، یکی از این پنج تن است.(المیزان، طباطبایی، ج16، ص311)

2-(( ساحت سیاسی اجتماعی))

خطبة فدکیه، یکی از مظاهر علم لدنی حضرت زهرا سلام الله علیها :

یکی از نشانه های روشن علم حضرت زهرا سلام الله علیها، خطبة بلند و پر معنای حضرت معروف به خطبة فدکیه است که آن را در مسجد مدینه ایراد فرموده است. این خطبة نه چندان بلند به دلیل معارف ناب و نکته های ژرف و آموزه های فراوانی که در آن موجود است، مورد توجه بسیاری از علما و محققان واقع شده و شرح های متعددی بر آن نوشته شده است. سخنان پر مغز ایشان شامل دوره ای از معارف دین اسلام است که در بر دارندة مباحث مهمی در باب خداشناسی، پیامبر شناسی، قرآن شناسی، امام شناسی، اهل بیت شناسی، معاد شناسی، احکام فقهی و فلسفة احکام و نیز مباحث اخلاقی است. اسناد معتبر تاریخی از جمله مروج الذهب مسعودی، سقیفه و فدک جوهری و شرح نهج البلاغة ابن ابی الحدید به استناد این خطبه به صدیقة طاهره سلام الله علیها گواهی داده اند.(حکمت فاطمی، زنجانی، ص36) متن این خطبه در شرح نهج البلاغة ابن ابی الحدید موجود است.( شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج16، ص 124)

3- (( ساحت آموزش احسان و عدالت))

امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند::

«حضرت امرأة عند الصدیقة فاطمة الزهراء - علیها السلام – فقالت : ان لی والدة ضعیفة و قد لبس علیها فی امر صلاتها شیء و قد بعثنی الیک اسألک فاجابتها فاطمة – علیها السلام – عن ذلک و طرحت سئوالاً ثانیاً و ثالثاً و رابعاً ... و عاشراً اجابت الزهراء علیها جمیعاً ثم خجلت المراة الوافدة و قالت: لااشق علیک یا ابنة رسول الله: فقالت فاطمة سلام الله علیها هاتی و سلی عما بدا لک ارأیت من اکتری یومأ یصعد الی سطح بحمل ثقیل و کراه مأة الف دینار یثقل علیه؟ قالت: لا فقالت: اکتریت انا بکل مسالة باکثر من ملء ما بین الثری الی العرش لؤلؤأ فاحری ان لایثقل علیّ» دانشمند دین شناس برتر از شخص روزه دار بجا آورنده نماز است که به جهاد در راه خدا اشتغال دارد. در اثر مرگ عالم رخنه ای در اسلام به وجود می آید که هیچ چیز غیراز جانشین آن عالم آن رخنه را برطرف نخواهد کرد. -ترجمه گونه ای از این حدیث چنین است: زنی خدمت حضرت صدیقه کبری علیها السلام آمد و عرضه داشت: مادر ضعیفی دارم که در مورد نمازش دچار شبهه و سئوال شده است و مرا برای حل آن به محضر شما فرستاده است. حضرت فاطمه علیها السلام پاسخ وی را فرمودند: اما آن زن تا ده سئوال پرسید و حضرت جواب همه ی آنها را بیان کردند. پس از سئوال و جوابها آن زن شرمنده شد و عرض کرد: من باعث زحمت برای شما فرزند رسول الله نشوم! اما حضرت فاطمه علیها السلام فرمودند: هر مسأله ای برایت پیش آمد بیا و از من بپرس آیا اگر کسی یک روز و در قبال یکصد هزار دینار اجیر شود تا بار سنگینی را به پشت بام ببرد آیا این عمل برای او سنگین و ناگوار است؟ آن زن پاسخ داد: خیر حضرت فرمودند: مزد من در برابر هر مسأله ای که از من پرسیده شود بیشتر از وزن مرواریدهایی است که فاصله ی زمین تا عرش را پر کرده است پس شایسته است سئوالاتی که از من پرسیده می شوند اصلا باعث زحمت و ناخوشی من نشود.

4- (( ساحت ملکوت شناختی))

از امام کاظم علیه السلام روایت است که علی علیه السلام فرمود: 

نابینائی اجازه خواست و بر فاطمه سلام الله علیها وارد شد پس حضرت زهرا خود را از او پوشاند، رسول خدا صلی الله علیه و آله به وی فرمود: برای چه خود را از او می پوشانی در حالی که تو را نمی بیند؟ فاطمه سلام الله علیها عرض کرد: اگر او مرا نمی بیند همانا من او را می بینم و وی بوی مرا استشمام می کند. آنگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: گواهی می دهم که بی شک تو پارة تن منی.- از این روایت علاوه بر پوشاندن بدن، لزوم پوشش بوی عطر زنان هم از مردان نامحرم فهمیده می شود.

5- (( ساحت هنری و زیبا شناختی))

علی علیه السلام می فرمایند:

خدمت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله بودیم، آن حضرت پرسید چه چیزی برای زنان نیکو و رواست؟ حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند: «خیر للنساء أن لا یرین الرجال و لا یراهنّ الرجال.»  آنچه برای زنان نیکوست اینکه بدون ضرورت مردان نامحرم را نبینند و نامحرمان نیز او را ننگرند. حضرت فاطمه (سلام الله عليها) خطاب به سلمان فارسى (ره ) فرمود: اگر مى خواهى خدا را ملاقات كنى در حالى كه از تو راضى باشد و اگر مى خواهى تا زنده هستى درد تب تو را فرا نگيرد، بر اين دعا مداومت كن :

بِسْمِ اللّهِ النُّورِ بِسْمِ اللّهِ نُورِ النُّورِ بِسْمِ اللّهِ نُورٌ عَلى نُورٍ بِسْمِ اللّهِ الَّذى هُوَ مُدَبِّرُ الاُْمُورِ بِسْمِ اللّهِ الَّذى خَلَقَ النُّورَ مِنَْالنُّورِ اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى خَلَقَ النُّورَ مِنَ النُّورِ وَاَنْزَلَ النُّورَ عَلىَ الطُّورِ فى كِتابٍ مَسْطُورٍ فى رَقٍّ مَنْشُورٍ بِقَدَرٍ مَقْدُورٍ عَلى نَبِي مَحْبُورٍ اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى هُوَ بِالْعِزِّ مَذْكُورٌ وَبِالْفَخْرِ مَشْهُورٌ وَعَلَى السَّرّاَّءِ وَالضَّرّاَّءِ مَشْكُورٌ وَصَلَّى اللّهُ عَلى سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرينَ.

سلمان مى گويد: از روزى كه اين دعا را تعليم گرفتم ، بيشتر از هزار كس از اهل مدينه و مكه را تعليم دادم و هر كس كه تب او را فرا مى گرفت ، چون اين دعا را مى خواند، به امر خداى سبحان تب از او دور مى گشت.

6- ((ساحت لاهوت شناسی))

قرآن خواندن فاطمه:زهرا (سلام الله علیها) با قرآن مأنوس بود. سلمان می گوید: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) مرا برای کاری به خانه فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرستاد. به در خانه که رسیدم، صدای زهرا (سلام الله علیها) را که در درون خانه قرآن می خواند، شنیدم. -و باز سلمان روایت می کند که داخل خانه زهرا(سلام الله علیها) شدم، دیدم در همان حالی که مشغول کار خود بود و جوها را آسیاب می کرد، قرآن می خواند.
او حتی وصیت می کند که در شب اول قبر، علی(علیه السلام) بر سر مزارش زیاد قرآن بخواند و دعا کند.
و از همین انس او با قرآن بود که فضه خادمه او تا بیست سال به غیر از قرآن لب نگشود و جز با قرآن پاسخ نداد.

7- (( ساحت محبت شناختی))

خداگرایی فاطمه:

پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) روزی از دخترش پرسید: فاطمه! چه در خواستی و حاجتی داری؟ هم اکنون فرشته وحی در کنار من است و از طرف خدا پیام آورده است تا هر چه بخواهی تحقق پذیرد. فاطمه (سلام الله علیها) پاسخ داد: شغلنی عن مسئلته لذة خدمته، لا حاجة لی غیر النظر الی وجهه الکریم؛ لذتی که از خدمت حضرت حق می برم، من را از هر خواهشی بازداشته است. حاجتی به جز این ندارم که پیوسته ناظر جمال زیبا و والای خداوند باشم.

8-(( ساحت کار دو بعدی))

قرائت قرآن و کار منزل:

سلمان (ره) گوید: داخل خانه حضرت فاطمه (سلام الله علیها) شدم، دیدم در همان حالی که مشغول کار خود بود و جوها را آسیاب می کرد، قرآن نیز می خواند.

9- (( ساحت ازدواج شناختی))

 :حجله عبادت         

امیر مؤمنان علی(علیه السلام) در شب ازدواج، همسرش فاطمه زهرا(سلام الله علیها) نگران دید و علت آن را پرسید.
حضرت زهرا(سلام الله علیها) فرمود: در پیرامون حال و وضع خود اندیشیدم و پایان عمر و منزلگاه قبر را به یاد آوردم و انتقال - از خانه پدر - به منزل خودم، مرا به یاد ورود به قبرم انداخت! تو را به خدا بیا تا در آغاز زندگی مشترک به نماز برخیزم و امشب را به عبادت خدا بپردازیم.

10- (( ساحت خانواده شناختی))

تسبیحی بهتر از هر خدمتکار:از علی(علیه السلام) نقل شده است که فرمود:

فاطمه زهرا(سلام الله علیها) عزیزترین عزیزان رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در خانه من بود. این بانو آن قدر با آسیاب آرد کرد تا دستهایش پینه بست و آن قدر از چاه آب کشید که اثر آن بر سینه اش باقی مانده بود و به اندازه ای خانه را روبید تا این که لباسهایش غبار آلود شد. و آن قدر زیر دیگ آتش برافروخت تا لباسش کثیف و گردآلود گردید و به همین علت به سختی و زحمت افتاد. روزی شنیدیم غلام چندی خدمت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) آوردند، به فاطمه گفتم: وقتی خدمت پدر خود رفتی از وی خادمی را بخواه تا در کارها مددکار باشد و از این همه رنج و محنت آسوده شوی. پس فاطمه زهرا(سلام الله علیها) خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) رفت، ملاحظه کرد که گروهی با ایشان مشغول بحث و گفت و گو هستند. لذا بدون این که با پدر سخنی بگوید، به خاطر شرم و حیا بازگشت. علی(علیه السلام) فرمود: چون رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) می دانست که فاطمه زهرا(سلام الله علیها) برای حاجت نیازی مراجعه کرده است، لذا خود به منزل ما آمد. ما در بستر استراحت بودیم، وی بالای سر فاطمه زهرا(سلام الله علیها) نشست و فاطمه از جهت شرم و حیا سر خود را بر لحاف کرد. حضرت فرمود: فاطمه جان! برای چه منظوری به سوی من آمدی؟ و دو مرتبه سؤال فرمود و فاطمه ساکت بود. علی(علیه السلام) می گوید: عرض کردم: ای رسول خدا! من علت را برای شما ذکر می نمایم. فاطمه آن قدر سنگ آسیاب را چرخانده که دستش پینه بسته و آن قدر آب کشیده که بر سینه اش اثر آن باقی مانده و آنقدر خانه را جاروب کرده که لباسش خاک آلود شده و آن قدر آتش در زیر دیگ افروخته که پیراهن او کثیف شده و بوی دود گرفته. شنیدیم که غلامان و خادمان چندی را خدمت شما آوردند، به وی گفتم: به سراغ پدر خود رفته از ایشان خدمتکاری بخواه تا تو را مساعدت نماید.

11- ((ساحت روانشناختی))

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: شما را از مطلبی آگاه کنم که بهتر است برای شما از خادمی که سؤال کردید. وقتی از خواب برخاستید (در بعضی روایات وقتی به رختخواب رفتید) سی و چهار بار الله اکبر و سی و سه بار سبحان الله و سی و سه بار الحمدلله بگویید، آن بهتر است برای شما از خادم که خدمت شما را بکند.

12- (( ساحت حقوق شهروندی))

دعا برای همسایه:زیباترین شیوه با همسایه در عمل فاطمه زهرا(سلام الله علیها) تجلی داشت. ایشان همیشه همسایگان را بر خود مقدم می دانست و در مناجاتهای شبانه برای آنان دعا می کرد و خیرشان را از خدا طلب می نمود. امام حسن مجتبی(علیه السلام) در این زمینه چنین فرمود: مادرم شب جمعه یکسره در حال قیام بوده و تا صبح به رکوع و سجده نرفت و مدام برای مردم دعا می کرد و نام آنان را به زبان می آورد. صبح به ایشان گفتم در دعای دیشب برای خودتان چیزی طلب نکردید؟ آن حضرت جواب داد: اول برای دیگران، پس از آن برای خود- ((سیصد و شصت داستان از فضایل مصائب و کرامات فاطمه زهرا (سلام الله علیها عباس عزیزی))

7- 3-3-3)رويکرد)جهت گيري كلان زير نظام تربيت معلم و تامين منابع انساني -در جذب، آماده سازي، نگهداشت و ارتقاء، ارزشيابي از منابع انساني- در راستاي رويكرد نظام تربيت رسمي و عمومي درک واصلاح مداوم موقعيت بر اساس نظام معيار اسلامی )با تأسی ازپيامبران و امامان(ع)به عنوان بهترين الگو های نظری و عملی تربيت) است.8- توجه به موقعيت نيازمند گشودگي مداوم در برابر تجربيات جديد؛ يادگيري خود آغازگر سازگاري ميان قابليت هاي وجودي)احساس، شهود، تخيل، تعقل، اراده، و عمل(؛ نقادي و ارزيابي مداوم عملکردخود بر اساس نظام معياراسلامی، و يكي شدن خود و فرايند درك و اصلاح موقعيت؛ است.( مبانی سند تحول صفحه 387)

12- ((ساحت شخصیت  اجتماعی))

شرایط زمانی و مکانی سخنرانی حضرت فاطمه(س) در مسجد پیامبر(ص) است که می خوانید:
 لَمّا أَجْمَعَ اَبُوبَکْرٍ وَ عُمَرٍ عَلی مَنْعِ فاطِمَةَ فَدَکاً وَ بَلَغَها ذلِکَ. - زمانی که ابوبکر و عمر تصمیم گرفتند که مانع رسیدن فدک به حضرت زهرا(س) شوند. این خبر که به حضرت زهرا(س) رسید. ایشان همه را خبر کرد و پس از پوشیدن لباس ها برای سخنرانی به سمت مسجد رفت. نوع و چگونگی پوشش حضرت زهرا را همه روایت کرده اند:  پوشش اول : بزرگتر از روسری‏های فعلی زن ها به صورتی که سر و سینه و گردن را می‏پوشانده است -  لاثَتْ خِمارَها عَلی رَأْسِها  -لاث به معنی پیچیده است. خمار چیزی بوده است بزرگتر از روسری‏های فعلی زن ها به صورتی که سر و سینه و گردن را می‏پوشانده است و همان است که در آیۀ شریفه آمده است:- 31نور( خداوند پوشش را بر زنان واجب نموده است: "وقل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن و یحفظن فروجهن ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها، ولیضربن بخمرهن على جیوبهن...؛ بهزنان مؤمن (هم) بگو دیدگانشان را فرو گذارند و ناموسشان را محفوظ بدارند و زینتشان را جز آن چه از آن آشکار است، هویدا نکنند، و روسرى هایشان را بر گریبانهایشان بیندازند.... -روسری‏هایشان را طوری روی سر بیندازند که سینه را بپوشاند. خُمر جمع خمار است. به هر حال وقتی این خبر به حضرت زهرا(س) رسید برخاستند و خمار را بستند. لاثَ به معنای پیچیدن است. از لفظ خمار هم معلوم می‏شود که حضرت طوری آن روسری را به کار برده بودند که روی گردن و سینه ایشان پوشیده شده بود.پوشش دوم: نوعی پوشش سراسری شبیه چادر امروز یا پیراهن بلند عربی-  وَ اشْتَمَلَتْ بِجِلْبابِه  -جلباب نوعی پوشش سراسری بوده که روی لباس ها می‏پوشیده‏اند. شاید چیزی شبیه چادر امروز یا پیراهن بلند عربی. حضرت آن پوشش سراسری را هم طوری بر سر افکندند که محیط بر تمام بدن ایشان بود.- وَ أَقْبَلَتْ فی لُمَّةٍ (یا لمةٍ) مِنْ حَفَدَتِها وَ نِساءِ قَوْمِه- یعنی حضرت زهرا(س) همراه با گروهی که به اصطلاح همسن و سال، یا هماهنگ، یا از یاران و اعوان و خویشاوندان ایشان بودند حرکت کردند. تا اینجا یکی از مسائل قابل توجه مسئلۀ پوشش حضرت است که ایشان برای وارد شدن در مسجد که مردان در آنجا حضور داشتند چگونه خودشان را از نظر پوشش آماده کردند. نکتۀ دیگر توجه به جماعتی است که آن حضرت را در حرکت به سمت مسجد همراهی کردند و احتمال زیاد دارد که منظور همراهان از این کار یاری حضرت زهرا(س) باشد. همان‏طور که امروز اگر کسی برای حضور در مجلس احتجاج حرکت می‏کند گروهی از همفکرانش نیز او را همراهی می‏کنند. پس در این اقدام حضرت دو احتمال وجود دارد اوّل آنکه ((شخصیت ظاهری)) ایشان محفوظ بماند، دوّم اینکه ((پیکرۀ ظاهری)) حضرت هم در بین مردها نمایان نشود و در میان گروه زنان پوشیده بماند."  - حَتّی دَخَلَتْ عَلی أَبی بَکْرٍ وَ هُوَ فی حَشْدٍ مِنَ الْمُهاجِرینَ وَ الأنْصارِ وَ غَیْرِهِمْ -تا این که حضرت وارد شد بر ابی‏بکر در مسجد در حالی که گرداگرد او را جمع زیادی از مهاجرین و انصار و دیگر مسلمین گرفته بود. حَشد همان گروه و جماعت است. - فَنیطَتْ دُونَها مُلاَءةٌ -سپس میانحضرت و مردم پرده‏ای نصب شد. وقتی حضرت زهرا(س) وارد مسجد می‏شود در آنجا پرده‏ای نصب می‏شود. مُلاَءةٌ به معنای إزار یا پرده است. یعنی بین ایشان و آن مردها که از مهاجرین و انصار و گرداگرد ابی‏بکر بوده‏اند پرده‏ای آویخته می‏شود حتی در برخی نسخه‏ها آمده است مُلاَءةٌ قِبطّیةٌ یعنی حتی جنس پرده را که مصری بوده است مشخص کرده‏اند. به هر حال نکتۀ مهم در این بخش آن است که همین که حضرت وارد می‏شود دستور می‏دهند که پرده‏ای بین ایشان و دیگران بیاویزند. البته از کلمۀ فَجَلَست که در خطبه آمده استفاده می‏شود که قبل از این که حضرت بنشینند پرده را سریع می‏آویزند. یعنی همین که خبردار می‏شوند دختر پیغمبر(ص) در راه مسجد است یا به محض ورود ایشان محیط را آماده می‏کنند و این پرده را نصب می‏کنند و این خود باز از اموری است برای حفظ حضرت از نگاه مردان و احترامی بوده که به صورت سنّت درآمده است و امروزه نیز در مجالس مذهبی رعایت می‏شود.

درس 3

خاطره ی ماه

شب از نيمه گذشته بود. ماه از بالا نگاه مي كرد. خانه اي روشن و نوراني

ديد.

در خانه، مادر و پسري بيدار بودند.

مادر دست به سوی آسمان بلند کرده بود و زير نور ماه دعا

مي کرد.

پسر دعاهاي مادر را مي شنيد و آهسته آمين مي گفت.

- خدايا بيماران را شفا بده!

- خدايا به نيازمندان كمك كن!

- خدايا همه را به راه درست راهنمايي كن!

پسر پرسيد: مادر! چرا براي خودت دعا نمي كني؟!

مادر دستي بر سر فرزند خود كشيد و گفت: عزيزم!

اوّل براي ديگران دعا مي كنيم و بعد براي خود!

آن شب دختر پيامبر، حضرت فاطمه، براي همسايه ها

و دوستانش دعا كرد و فرزندش حسن عليه السّلام 1

آمين گفت.

ماه با خود گفت:

چه خانه ی زيبايي و چه دعاهاي قشنگي!

افزودن نظر جدید

کد امنیتی
کد امنیتی برای جلوگیری از ارسال اسپم می باشد.
Image CAPTCHA
لطفا کاراکترهای تصویر را در کادر بالا وارد نمایید.

پیوندهای تصویری